Get Adobe Flash player

BÁO CÁO TÌNH HÌNH CÔNG TÁC GIÁO DỤC

HUYỆN HOÀI NHƠN TRONG KHÁNG CHIẾN

CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC TỪ 1965 – 1975

( Báo cáo tại buổi gặp mặt giáo viên kháng chiến

nhân kỷ niệm 30 năm ngày giải phóng huyện Hoài Nhơn)

Kính thưa quí vị đại biểu, thưa các thầy cô giáo.

Vốn có âm mưu xâm lược nước ta từ lâu, cho nên khi thực dân Pháp vừa thất bại, đế quốc Mỹ liền nhảy vào mưu biến Miền Nam nước ta thành thuộc địa kiểu mới.

Thế là, sau gần 9 năm đọ sức quyết liệt với một trong những cường quốc đế quốc chủ nghĩa là thực dân Pháp. Nhân dân cả nước ta lại phải đương đầu với tên đế quốc đầu sỏ là đế quốc Mỹ, có lực lượng kinh tế và quân sự rất mạnh, có quần vọng làm bá chủ thế giới, là một thế lực xâm lược lớn nhất tàn bạo nhất thời đại và một lực lượng lớn quân viễn chinh Mỹ và các nước chư hầu cùng hàng triệu quân ngụy, với những phương tiện chiến tranh hiện đại nhất của Mỹ, dùng mọi biện pháp đàn áp, kìm kẹp cực kỳ tàn bạo. Nhưng đồng bào Miền Nam, nhân dân cả tỉnh và nhân dân Hoài Nhơn đã đoàn kết triệu người như một, vùng lên đập tan ách kìm kẹp của địch.

Năm 1964 cùng với phong trào cách mạng toàn tỉnh quân dân huyện ta đã đồng loạt nổi dậy phá tan gần hết các ấp chiến lược ở các xã Hoài Sơn, Hoài Châu, Hoài Hảo, Tam Quan Nam, Hoài Thanh, Hoài Hương và Hoài Mỹ.

Bước vào năm 1965 mặc dù địch tăng quân mở nhiều đợt càn quét, đánh phá ác liệt, hòng chiếm lại những vùng bị mất. Nhờ sự chỉ đạo đúng đắn của Đảng, giữ vững quyền chủ động chiến dịch mùa xuân 1965 được mở màn, đêm ngày 07/02 quân dân huyện ta tiến công cụm cứ điểm Đồi Mười Gia Hiệu (Hoài Châu). Chiến thắng Đồi Mười có ý nghĩa quan trọng vừa là trận mở màn chiến dịch tiến công giải phóng khu vực phía Bắc huyện, vừa là trận đánh làm rung chuyển toàn bộ hệ thống phòng ngự và kìm kẹp của địch trong toàn huyện. Thừa thắng xông lên, được sự hỗ trợ của bộ đội, hơn 20 nghìn quần chúng nhân dân nổi dậy bao vây, bức rút, bức hàng làm tan rã hàng loạt đồn bót của địch. Ta giải phóng được 10 xã, địch chỉ còn một bộ phận ở Bồng Sơn, Hoài Tân và Hoài Đức. Trên 145 ngàn dân được sống tự do ở vùng giải phóng. Chính quyền cách mạng được thành lập để lo ổn định đời sống và bảo vệ an ninh trật tự cho dân.

 

Cùng với việc khôi phục kinh tế - xã hội, công tác giáo dục được quan tâm đúng mức. Hệ thống tổ chức từ Phòng Giáo dục huyện, Ban giáo dục xã, liên hiệu trưởng ở xã và hiệu trưởng ở các trường được hình thành và đi vào hoạt động nề nếp. Trưởng phòng giáo dục trong những năm 1965 – 1968 là đồng chí Lê Lũy (Hải) quê Tam Quan Bắc (tập kết về), đồng chí Cang làm phó phòng quê ở Phù Mỹ, cả 2 đồng chí đã hy sinh năm 1968.

Năm 1969 – 1970 Ban giáo dục Tỉnh Bình Định phân công đồng chí Phan Đình Liệu quê ở Bồng Sơn (tập kết) về giữ chức Trưởng phòng cùng đồng chí Trần Đức Đạo quê Hoài Hảo, đồng chí Đạo hy sinh cuối năm 1970.

Năm 1970 – 1971 Ban Tuyên giáo Huyện ủy phân công đồng chí Hoàng Hạc ủy viên Ban tuyên huấn phụ trách (trưởng phòng) cùng đồng chí Nguyễn Phương Khanh chuyên trách. Đầu năm 1972 thực hiện chủ trương của trên, tách Phòng Giáo dục ra khỏi Ban tuyên huấn, đồng chí Nguyễn Phương Khanh giữ chức vụ trưởng phòng cho đến năm 1976. Phương pháp hoạt động của lãnh đạo cùng các ban chuyên môn của phòng là: “Bám phong trào, bám xã, bám trường” để chỉ đạo phát triển giáo dục. Đối với xã “bám trường, bám hội đồng”, “đối với thầy cô giáo bám lớp, bám học sinh”.

Do vậy, năm 1965 toàn huyện có 10 trường cấp 1 ở các xã giải phóng có trên 350 giáo viên gần 14 nghìn học sinh. Cấp 2 có 6 trường 35 thầy cô giáo với khoảng 800 học sinh. Năm học 1967 – 1968 huyện mở 1 lớp 8 (hệ 10 năm) tạo điều kiện thuận lợi cho con em gia đình nghèo đều được đi học.

Với phương châm một hội đồng hai nhiệm vụ, thầy cô giáo dạy phổ thông, hàng đêm đều tham gia dạy bình dân học vụ, Bổ túc văn hóa, hàng ngàn nam, nữ thanh niên ban ngày tham gia công tác cách mạng, lao động sản xuất, tối lại nô nức đến lớp học tập, tuy trường lớp, bàn ghế đơn sơ, dưới ngọn đèn dầu nhưng thầy cô giáo và trò quyết tâm giữ vững phong trào dạy học. Tuy trong hoàn cảnh chiến tranh hết sức ác liệt, việc đi lại, tập hợp rất khó khăn, nhưng hầu hết giáo viên đều được bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm tại chỗ, hoặc cử đi học sư phạm dài ngày ở trường sư phạm tỉnh hoặc trường sư phạm trung cấp khu vực V.

Trong những năm 1967 – 1968 Mỹ ồ ạc đưa quân vào Miền Nam, với thủ đoạn tác chiến mới “Hỏa lực mạnh, cơ động cao, bước nhảy sâu, quần vùng rộng” Hoài Nhơn là một trọng điểm, một trong năm mũi tiến công của địch, địch tập trung một lực lượng lớn quân Mỹ, quân Ngụy hỏa lực mạnh, càn quét liên miên, đánh phá liên tục cả ngày lẫn đêm, nhưng thầy và trò quần với địch, bám lớp, bám trường với tinh thần địch đánh sáng ta dạy chiều, địch đánh ngày ta dạy đêm, địch rút đến đâu ta dạy đến đó, nhờ vậy mà phong trào giáo dục của huyện nhà trong những năm ác liệt nhất vẫn giữ vững.

Năm 1069 – 1972 địch dùng chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” với kế hoạch Bình định nông thôn, địch tập trung về Hoài Nhơn của chúng ta 2 tiểu đoàn của lữ đoàn 173, hai đại đội công binh, hai đại đội pháo binh Mỹ, một trung đoàn 40 Ngụy, 19 đại đội Bảo an, 49 trung đội Dân vệ, 18 đoàn Bình định, 1000 tên Phòng vệ dân sự, 32 Trực thăng, 6 Tàu chiến, 6 trận địa pháo 44 khẩu và 50 xe Tăng thiết giáp. Chúng càn quét đánh phá dã man, dồn dân, xây đồn bót hầu hết ở các thôn và một số nơi trọng điểm. Thế là con em ở trong các khu đồn và những nơi địch đóng chốt không được học hành. Ta lại lãnh đạo nhân dân đấu tranh đòi chúng phải mở lớp cho các cháu được học, qua dằng co đấu tranh liên tục, buộc địch phải chấp thuận để cho bà con tổ chức lớp học, lúc đầu địch đưa lính của chúng ra dạy, các cháu không đi học, với lý do là sợ lính không học được, buộc chúng phải đồng ý cho các anh, các chị lớn tuổi ra dạy. Vậy là mô hình lớp học “Hợp pháp” ban đầu ở Phụng Du Hoài Hảo ra đời, sau đó được nhân rộng và phát triển ở Hoài Châu, Tam Quan Bắc, Hoài Thanh. Phòng Giáo dục đã hướng dẫn cho giáo viên hợp pháp về nội dung giảng dạy theo kiểu “Xanh vỏ đỏ lòng” mô hình này được Ban giáo dục Tỉnh và Ban giáo dục khu vực V phát huy khen ngợi và được phổ biến kinh nghiệm rộng rãi khắp nơi.

Năm 1972 hòa nhịp cùng thắng lợi của toàn Miền Nam, quân dân huyện ta với khẩu hiệu “Cả nước ra quân toàn dân nổi dậy” đã liên tục tiến công nổi dậy, chỉ trong 20 ngày đêm, từ ngày 8 tháng 4 đến ngày 2 tháng 5 bằng chiến dịch tiến công quân sự và nổi dậy của quần chúng nhân dân Hoài Nhơn đã tiêu diệt và quét sạch toàn bộ ngụy quân ngụy quyền giải phóng hoàn toàn huyện nhà.

Để kịp thời mở trường, lớp cho các cháu từ các khu dồn trở về tiếp tục học tập. Được sự chi viện cán bộ, giáo viên của Ban giáo dục Tỉnh, được sự cho phép của lãnh đạo huyện, Phòng Giáo dục mở 4 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cấp tốc cho hơn 200 giáo viên, nhân dân ở các xã vận động cùng nhau xây dựng trường lớp để cho con em có chỗ học hành. Trường cấp 2 phía Tây huyện được xây dựng và khai giảng năm học 1972 – 1973 có khoảng 200 học sinh trường Bổ túc văn hóa công nông của huyện từ trên núi được chuyển về thôn Cẩn Hậu (Hoài Sơn) tiếp tục giảng dạy trường cấp 1 ở các xã đã mở đều khắp gần 400 lớp có trên 15.000 học sinh.

Thế nhưng, những ngày bình yên không được bao lâu thì địch phản kích vào trung tuần tháng 7 năm 1972 chiếm lại một số xã như: Hoài Đức, Bồng Sơn, Hoài Tân một số thôn ở Tam Quan và dọc theo quốc lộ số 1. Số thầy, cô giáo ở những nơi này không thể tiếp tục giảng dạy được các đồng chí đều tham gia du kích, tình nguyện đi bộ đội, hoặc đi công tác các ngành. Hầu hết trường lớp ở các xã vùng giải phóng còn lại vẫn tiếp tục giảng dạy đi vào nề nếp cho đến ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng mùa xuân 1975.

Thế là trải qua 21 năm chiến đấu kiên cường, quân dân Hoài Nhơn đã cùng với quân dân cả nước đánh bại cuộc chiến tranh thực dân kiểu mới, có qui mô lớn nhất, dài ngày nhất, ác liệt nhất và dã man nhất trong 30 năm kháng chiến cứu nước.

Ngay từ ngày Hoài Nhơn hoàn toàn giải phóng, được sự chỉ đạo của Huyện ủy và Ban Giáo dục Bình Định. Phòng giáo dục đã khẩn trương mở liên tiếp 6 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cấp tốc cho 320 giáo viên mới để dạy cấp 1 và tuyển khoảng 45 giáo viên cấp 2 gửi về tỉnh bồi dưỡng để kịp thời tiếp tục giảng dạy năm học 1974 – 1975 đạt chất lượng, chuẩn bị tốt cho việc khai giảng năm học mới 1975 – 1976.

Cùng với việc duy trì, khôi phục và phát triển ngành học phổ thông cấp 1-2. Phong trào Bình dân học vụ Bổ túc văn hóa cũng được duy trì ở các thôn, xã, huyện từ năm 1965 – 1975 đã mở 6 khóa Bổ túc văn hóa công nông cho hơn 300 cán bộ chiến sĩ theo học.

Kính thưa quí vị đại biểu, kính thưa thầy cô giáo kính mến.

Phong trào giáo dục Hoài Nhơn, trong những năm kháng chiến chống Mỹ đầy gian khổ ác liệt hy sinh, có nơi có lúc, khi lên khi xuống, nhưng nhìn chung vẫn duy trì và phát triển cả hai ngành giáo dục phổ thông và bổ túc văn hóa, nhất là chủ động khi có điều kiện kịp thời khôi phục và phát triển.

Điều đáng quí đáng tự hào ở đây là, thầy cô giáo giảng dạy ở đây là không có chế độ, không lương bổng nhưng tinh thần trách nhiệm rất cao, tay súng, tay bút không lùi bước trước khó khăn gian khổ hy sinh luôn bám trường, bám lớp, bám học sinh, khi có giặc cầm súng chiến đấu kiên cường, thà hy sinh chứ không đầu hàng giặc, trong giảng dạy không chỉ nâng cao kiến thức văn hóa cho học sinh mà hết sức chú trọng giáo dục lòng yêu nước, yêu đồng bào, ý chí căm thù giặc sâu sắc, do vậy mà hầu hết học sinh được học dưới mái trường cách mạng đến tuổi trưởng thành đều xung phong đi bộ đội, du kích, nhiều em chiến đấu ngoan cường, tình nguyện vào bộ đội quyết tử, diệt ác ôn đã lập được những kỳ tích anh hùng, được nhân dân ca ngợi đó là em ở đội Chim én Hoài Thanh, đội Quyết tử diệt ác ở Tam Quan Bắc, Hoài Châu, Hoài Hảo.

Với những thành tích của ngành giáo dục từ 1965 – 1975 được Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng Hòa Miền Nam Việt Nam tặng thưởng: một Huân chương quyết thắng hạng NHẤT, một Huân chương Giải phóng hạng BA và nhiều Bằng khen của Tỉnh và của Ban giáo dục khu vực V.

Hôm nay, trong buổi họp mặt thân tình đầy ý nghĩa này, rất nhiều và rất nhiều đồng chí đồng nghiệp của chúng ta không còn nữa, với lòng thương tiếc khôn nguôi với hơn 400 thầy giáo kháng chiến về dự buổi họp mặt nhân kỷ niệm 30 năm ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước. Chúng ta nguyện phát huy truyền thống cao đẹp của người giáo viên nhân dân, gương mẫu trong việc thực hiện đường lối chủ trương chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước gương mẫu trong mọi công tác ở địa phương, giáo dục con cháu học tập tốt, lao động tốt, làm nhiều điều ích nước lợi nhà, góp phần xây dựng vào mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, làm cho quê hương Hoài Nhơn ngày càng giàu đẹp. Tích cực góp phần xây dựng ngành giáo dục huyện nhà phát triển toàn diện vững vàng bước vào thế kỷ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.

Kính chúc quí vị đại biểu và toàn thể thầy cô giáo có mặt hôm nay và gia đình dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thắng lợi.